Samen zorgen we voor Groene Buurten!

Wandel eens rond door Amsterdam Zuid en je ziet steeds meer moestuintjes, kruidentuinen, bloementuinen, plantenbakken, speeltuinen en nog veel meer plekken die door bewoners zelf zijn aangelegd en onderhouden. Hierdoor wordt de stad mooier en krijgt de natuur meer ruimte. Er komt meer contact tussen buurtgenoten, want deze groene plekken in de stad zijn ontmoetingsplaatsen voor buren die elkaar anders niet zouden leren kennen. Meer betrokkenheid bij de woonomgeving zorgt ook voor een beter verzorgde openbare ruimte. Het team van GroeneBuurten ondersteunt deze groene initiatieven.

Samen een stuk groen onderhouden

Als je ook mee wilt werken aan een groene buurt, dan zijn er vele mogelijkheden. Je hebt geen speciale kennis nodig, wel enthousiasme voor natuur, planten en jouw buurt. Je kan meedoen op een bestaande plek door je aan te sluiten bij een groepje actieve bewoners. Of je kan zelf met een aantal buren een plek adopteren. Heb je een leuk idee voor het beheren of anders inrichten van een stukje openbaar groen, maar weet je niet waar je moet beginnen? Wij helpen je graag.

Waarmee kunnen wij je helpen?

Hoe krijg je je buren enthousiast om mee te doen? Welke planten zijn geschikt? Wie gaat betalen voor de nieuwe planten? Heb ik toestemming nodig? Hoe weet ik of de grond geschikt is voor mijn plan? GroeneBuurten heeft ervaring met het samen opstarten van projecten in de buurt. Neem contact op met een van onze adviseurs dan helpen we je snel op weg met je project!

Lees hieronder allerlei tips per onderwerp.

Geveltuin

Een geveltuin maakt je straat gezelliger en groener

Wil je je straat groener maken, maar heb je geen voortuin? Dan is een geveltuin de oplossing voor jou. Geveltuinen fleuren de straat op en zijn goed voor de natuur in de stad. Daarom geeft het stadsdeel mensen toestemming om te tuinieren op een stukje stoep.

Wat is een geveltuin?

De gemeente verwijdert anderhalve rij tegels voor jouw woning en vervangt het zand door tuinaarde. Vervolgens kan je van start gaan met jouw geveltuintje. Woon je niet op de begane grond? Ook dan kan je een geveltuintje aanvragen, maar je hebt natuurlijk wel toestemming van de bewoner van de benedenetage nodig. Op deze pagina lees je hoe je een geveltuin voor de deur kunt krijgen.

Geveltuin aanvragen

Je kan het hele jaar door een geveltuin aanvragen door dit formulier in te vullen: aanvraagformulier (Word) of aanvraagformulier (PDF) Graag terugsturen naar: GroeneBuurten, J.M. Coenenstraat 4, 1091VZ Amsterdam of naar info@groenebuurten.nl.

De stratenmakers van het stadsdeel komen als de aanvraag is goedgekeurd zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen twee maanden, je nieuwe geveltuin aanleggen. Zij halen het zand weg en vervangen dit door tuinaarde, zodat je meteen aan de slag kunt met planten.

Als je een geveltuin aanvraagt in Amsterdam Zuid, wordt jij de beheerder van een stukje openbare ruimte. De grond blijft eigendom van de gemeente. Jij zorgt voor de beplanting en voor het onderhoud: zo moet de stoep bijvoorbeeld begaanbaar blijven (geen overhangend groen) en de gevel mag niet beschadigen. In het aanvraagformulier worden de regels verder toegelicht.

Voordelen van een geveltuin

Geveltuinen verbeteren het aanzien van de straat. Vooral als er weinig groen in de straat is, zijn geveltuinen een welkome aanvulling. Maar een geveltuin biedt nog meer voordelen.

  • Meer groen in de buurt brengt mensen bij elkaar. Het is een makkelijke manier om je buren te leren kennen. En misschien willen ze wel meehelpen?
  • Gezondheid: groen zorgt ervoor dat mensen zich prettiger voelen en minder vaak ziek zijn.
  • Natuur: gevelgroen trekt insecten, vlinders en vogels aan. Je hoeft niet bang te zijn voor overlast van insecten krijgen, omdat vogels deze kleine dieren op het menu hebben staan. Kies voor inheemse planten, want daar hebben dieren het meeste aan.
  • Planten in een geveltuin hoef je minder vaak water te geven dan planten in potten en bakken.
  • In een geveltuin kan regenwater in de grond wegzakken. Geveltuinen helpen ons droge voeten te houden.
  • Als je een regenton plaatst in je geveltuin, hoef je niet meer met gieters te slepen. Bovendien bespaar je drinkwater.

Verder lezen

Lees 7 tips voor de aanleg en het onderhoud van je geveltuin.

Buurt(moes)tuin

Een geslaagde buurttuin in zes stappen
We krijgen regelmatig vragen van bewoners die de eigen omgeving groener willen maken. Ze hebben andere buurtbewoners in de openbare ruimte zien (moes)tuinieren en vragen zich af wat er kan en mag. Met een goed plan is er veel mogelijk, want de overheid ziet graag dat bewoners meehelpen de buurt groener te maken.

Wat moet je doen om een gezamenlijke buurttuin te laten slagen?
1. Om te beginnen met onze belangrijkste tip: doe het samen. In een groepje kan je taken verdelen. En als iemand verhuist kun je samen weer een nieuwe deelnemer zoeken.
2. Heb je nog geen groepje? Praat dan met zoveel mogelijk mensen over je idee om de buurt groener te maken. Vraag ze mee te doen en informeer ook welke ideeën zij hebben. Als meer mensen iets inbrengen vergroot je het draagvlak. Voldoende draagvlak is een voorwaarde voor de gemeente om akkoord te gaan met uitvoering van je idee.
3. Wil je een moestuin? Kijk dan of de plek geschikt is. Er moet zon komen en je moet er toezicht kunnen houden. Let ook op of de bodem niet is vervuild. Op industrieterreinen is die kans aanwezig, maar ook in oude stadswijken waar bedrijfjes met chemicaliën werkten. Een bodemonderzoek kan dan nodig zijn. De GGD heeft meer informatie over eventuele bodemvervuiling.
4. Informeer wie de eigenaar is van de grond waar je aan de slag wil gaan. Vaak is dat de gemeente, maar ook een woningcorporatie of projectontwikkelaar kan de eigenaar zijn. Maak duidelijke afspraken en leg die vast in een overeenkomst. Hier staat een voorbeeld van een overeenkomst. Benoem iemand van de groep tot aanspreekpunt voor de eigenaar.
5. Maak onderling afspraken over het beheer van de tuin en leg die goed vast. Stel een tuincommissie in of richt een vereniging op.
6. De gemeente ondersteunt initiatieven van bewoners om de buurt groener te maken (ook financieel) met een speciale regeling ‘bewonersinitiatieven’.

Groene daken

Wat is een groen dak?

Een groen dak is een dak dat bedekt is met planten. Er zijn verschillende soorten groene daken: daken begroeid met lage (niet-beloopbare) begroeiing zoals sedum of tuindaken met gras of andere planten, die al of niet toegankelijk zijn. Ook dakterrassen met planten in potten tellen natuurlijk als groen dak. Tuindaken en dakterrassen hebben naast een functie voor de natuur ook een woonfunctie.

Voordelen van groene daken

Naast de al genoemde vergroting van het woongenot in het geval van een toegankelijke daktuin of dakterras, hebben groene daken nog een aantal voordelen.

  • Groene daken houden water vast en voeren het vertraagd af

De stad Amsterdam verdicht en versteent. Dat betekent dat er steeds minder ruimte is voor regenwater om langs natuurlijke wegen weg te lopen en in de bodem te zakken. Overtollig water wordt afgevoerd door het riool of, wanneer de capaciteit onvoldoende is, zorgt voor wateroverlast. Een groen dak zuigt het regenwater als het ware op en laat dit na verloop van tijd weer los door verdamping of via de afvoer. Hoe dikker het dak, hoe groter dit effect is.

  • Groene daken zijn mooi

Vooral bij lager gelegen daken, van bijvoorbeeld winkels of parkeergarages, zijn er vele mensen die ‘genieten’ van het uitzicht op daken. Daken met bitumen, al of niet met plassen water die blijven liggen na een regenbui, of met steentjes … niemand kijkt daar graag op uit. Een dak bedekt met planten is een stuk aangenamer om te zien.

  • Groene daken koelen de stad

Al dat steen, beton en asfalt houdt warmte vast en straalt deze warmte ook weer uit, zelfs als de zon al onder is. Hierdoor is de temperatuur in een stedelijk gebied gemiddeld hoger is dan in het omliggende landelijk gebied. Het verschil kan oplopen tot wel 4 graden Celsius! Dit wordt het Urban Heat Island (UHI) effect genoemd. Door het UHI-effect worden problemen tijdens hittegolven, zoals hittestress, verergerd.

Een groen dak weerkaatst meer zonlicht dan een grijs dak. In de zomer is het verschil het grootst. Een groen dak levert dus een bijdrage aan het verminderen van het opwarmen van het stedelijk gebied. Daarnaast levert een groen dak ook een bijdrage aan het koel houden van het gebouw zelf. Bij traditionele dakbedekking kunnen grote schommelingen in de binnentemperatuur ontstaan doordat het grijze dak de warmte van de zon absorbeert. Hierdoor warmen ook de onderliggende ruimtes op.

  • Groene daken verhogen de opbrengst van je zonnepanelen

Denk je erover om zonnepanelen te plaatsen op je dak? Combineer deze dan met een groen dak. Zonnepanelen werken minder efficiënt als ze erg warm zijn. Bitumen daken kunnen in de zomer wel 70 graden Celsius worden. Hierdoor vermindert je stroomopbrengst. Door een groen dak warmt je dak minder op, wat de opbrengst van je panelen ten goed komt. Een groen dak levert op die manier dus geld op.

  • Een groen dak is goed voor de natuur en de luchtkwaliteit

Een groen dak biedt meer ruimte en voedsel aan insecten en vogels in de stad. Bovendien vangen de planten fijnstof op waardoor de lucht in de stad een klein beetje minder vuil wordt.

  • Een groen dak isoleert (een beetje)

Een groen dak kan bijdragen aan de dakisolatie, vooral in de zomer wanneer het minder opwarmt dan een dakbedekking met bitumen, maar het is geen vervanging van een goede dakisolatie. Een volledig met water verzadigde substraatlaag isoleert vijftig keer minder goed dan isolatiemateriaal. Net als alle andere daken moet een vegetatiedak gewoon van voldoende isolatiemateriaal worden voorzien. (Bron)

  • Een groen dak beschermt je dak

Doordat een vegetatiedak de grote temperatuurschommelingendie plaatsvinden op een bitumineus dak vermindert en de begroeiing de dakbedekking beschermt tegen schadelijke UV-straling, verlengt een vegetatiedak de levensduur van je dak. Dit scheelt dus kosten voor onderhoud en vervanging van je dak.

Welke soorten groene daken zijn er?

Extensief groen dak: Het meest simpele dak is bedekt met sedum (een soort vetplantjes), of mos. Hiervoor is het voldoende om het dak te voorzien van een goede water- en worteldichte afdichting, met daarbovenop een dunne substraatlaag met daarin de sedumplantjes. Een licht vegetatiedak stelt geen bijzondere eisen aan de sterkte van de constructie. Bijna ieder dak kan het extra gewicht dragen. Ook het onderhoud is beperkt: een keer per jaar zaailingen van boompjes en ander ‘onkruid’ verwijderen is voldoende.

Intensief vegetatiedak of tuindak: hierbij wordt gebruik gemaakt van kunstmatige bevloeiing. Op een waterkerende en worteldichte laag bevindt zich een dikke, zware laag aarde waarin zelfs bomen kunnen groeien. Deze laag stelt bijzondere eisen aan de onderliggende constructie. Ook is er meer onderhoud nodig, bijvoorbeeld water geven.

Dakterras of daktuin: naast ruimte voor planten biedt een dakterras ook ruimte voor mensen om te verblijven. De gewone dakbedekking is te kwetsbaar om op te lopen. Het aanleggen van een speciaal dakterras, van hout of kunststof, is noodzakelijk. Denk eraan dat grote bakken of potten plaatselijk een flinke belasting voor het dak kunnen betekenen, zeker als er water in blijft staan.

Groen op schuine daken:  Ook op schuine daken is een groen dak mogelijk. Laat je adviseren door een deskundige aannemer.

Waar moet je op letten?

Niet ieder dak is geschikt voor ieder type groen dak. Veel hangt af van de ligging ten opzichte van de zon, de draagkracht en de mate waarin het dak helt.

Een intensief dak of dakterras stelt natuurlijk meer eisen aan de draagkracht van een dak dan een extensief dak. Laat je van te voren adviseren door een deskundige aannemer of (dak)hovenier. Soms is het noodzakelijk om eerst een constructieberekening voor het dak te maken. Ook kan het nodig of handig zijn om eerst het dak te vervangen voordat je begint met de aanleg van een groen dak. Voordeel is dat je dak vervolgens langer meegaat dan wanneer je een ‘gewoon’ dak zou neerleggen.

Vanwege de veiligheid moet een door mensen gebruikt groen dak altijd voorzien zijn van een stevig hek. Ook dienen potten en planten voldoende stevig te staan zodat ze niet van het dak kunnen waaien. Potten op de rand van het dak zetten is daarom niet zo’n goed idee.

Op een dak dat in de volle zon ligt, zal de temperatuur snel oplopen en worden planten de hele dag aan het felle zonlicht blootgesteld. Ook kan het boven op het dak flink waaien. Het is belangrijk de plantenkeuze hierop af te stemmen.

Ga van te voren na of het aanleggen van een dakterras mag van de gemeente, je huiseigenaar of VvE en vraag indien nodig een vergunning aan.

Zelf doen

Verschillende leveranciers bieden doe-het-zelf pakketten aan voor het aanbrengen van een sedumdak. Vooral voor een klein en niet te hoog gelegen dak kan dit een relatief goedkope en eenvoudige oplossing zijn. De leverancier kan je adviseren of een doe-het-zelf groendak geschikt is voor jouw situatie.

Subsidie gemeente Amsterdam

De gemeente Amsterdam is ook overtuigd van de voordelen die groene daken de stad kunnen bieden. Daarom kan je subsidie krijgen voor het aanleggen van een groen dak. De subsidie dekt een deel van de aanlegkosten. De hoogte van het subsidiebedrag is onder meer afhankelijk van de hoeveelheid water die het dak kan bergen.

Voor deze subsidie gelden enkele voorwaarden: zo moet het te vergroenen dak minstens vijf jaar oud zijn en groter dan 30 vierkante meter zijn. Is jouw dak nu kleiner dan 30 vierkante meter? Neem contact met ons op en dan kunnen we kijken of er toch mogelijkheden zijn om voor subsidie in aanmerking te komen.

Lees hier meer over de subsidiemogelijkheden.

Meer informatie

Een stappenplan voor de aanleg van een groen dak vind je op de website van Rooftop Revolution.

Onder meer de Dakdokters en Solar Sedum kunnen helpen bij de aanleg van een dak.

https://www.sempergreen.com/nl/oplossingen/groene-daken

https://www.groendak.info/hellend-groen-is-een-vak-apart/

Zelf doen:

Milieu Centraal: https://www.milieucentraal.nl/in-en-om-het-huis/klussen/groen-dak/

Over de voordelen van een groen dak: https://www.duurzaamgebouwd.nl/artikel/20100215-vegetatiedaken-en-het-fabeltje-over-isolerende-eigenschappen

Vogelvriendelijke tuin

Wil je graag nestelende merels in jouw tuin? Ben je gek op pimpelmeesjes of heb je andere vogelwensen voor jouw tuin of balkon? Neem dan het volgende in acht:

De kern van een vogelvriendelijke omgeving is diversiteit. Denk hierbij aan verschil in hoogtes en soorten inheemse planten. Het is mooi als bodembedekkers, kruiden, bloemen, klimmers, struiken en bomen elkaar afwisselen in een tuin. Ook elementen als een klein vijvertje, pergola of stapelmuurtje zijn belangrijk. Zo vinden vogels en insecten het hele jaar voedsel, water, plekken om te nestelen en beschutting.

Algemene tips om meer vogels te trekken

  • Denk aan deze vier V’s: Voedsel, Voortplanting, Veiligheid en Variatie
  • Diversiteit als verschil in hoogtes, soorten planten en elementen. Het is goed als bodembedekkers, kruiden, bloemen, bomen, struiken en klimmers elkaar afwisselen.
  • Elementen als een vijvertje, composthoop, pergola en/of stapelmuurtje, zorgen daarbij voor een tuinopbouw waar vogels, amfibieën en insecten zich thuis voelen.
  • Groenhoudende struiken zijn ideaal voor beschutting in de winter.
  • Struiken of klimmers met doorns bieden veiligheid
  • Zorg dat je tuin of balkon het hele jaar door iets te bieden heeft, qua voedsel of beschutting of nestelmogelijkheden
  • Wil je bepaalde vogels aantrekken? Doe eerst een vogelcheck op de website van de Vogelbescherming. Hier kun je zien welke vogels er bij jou in de buurt zitten. Als die er niet zijn, wordt het lastig.
  • Heb je een nieuwbouwwoning met ingebouwde dakgoten? Vogels kunnen daar niet meer zo makkelijk nestelen. Er zijn speciale ‘vogelvides’ te koop die je onder de dakpannen kunt hangen.

Algemene tips voor vogelhuisjes

  • Hang een nieuw huisje al in september op. Dan kunnen de vogels eraan wennen, en wordt het één met de natuur qua geurtjes.
  • Maak een oud huisje in september schoon met een kleine borstel en/of plamuurmes
  • In de winter kan het als schuilplaats dienen
  • Kijk in maart nog even of het huisje nog schoon is
  • Hang het twee meter van de grond vanwege katten
  • Katten kunnen goed op kastjes of takken klimmen, houd daar dus rekening mee
  • Invliegopening op het Noord Oosten is het beste
  • Houd de invliegroutes vrij van takken, bladeren, van alles.
  • Hang het huisje niet volop in de zon want dan wordt het snel te heet.
  • Laat het nestje volledig met rust als er wat in zit.

Advies op maat

Het is ook mogelijk hierover advies op maat te krijgen van speciaal hiervoor opgeleide tuinvogelconsulenten van de Vogelbescherming. GroeneBuurten interviewde in oktober 2019 vogelconsulente Doris Koolmees. Zij gaf ook alle bovenstaande tips. Wil je dus meer doen met je tuin of balkon en heb je speciefieke wensen, vraag dan via de site van Vogelbescherming een bezoek aan. De tuinvogelconsulent kijkt samen met jou wat er mogelijk is en komt met een gedetailleerd plan.

Bomen

In heel Amsterdam gelden dezelfde regels voor het kappen van bomen. De bomenverordening van de gemeente Amsterdam geldt sinds 5 oktober 2016 voor de hele gemeente. Je kan hier de bomenverordening lezen.

Het is verboden bomen te kappen zonder vergunning

Het is verboden om zonder vergunning een boom te kappen. Ook het snoeien van meer dan 20% van de kroon is vergunningplichtig. Het is ook niet toegestaan een boom zo te beschadigen dat hij doodgaat. Een boom is volgens definitie in de bomenverordening ‘een houtachtig gewas met een stamomtrek van tenminste 31 centimeter op 1,30 meter hoogte vanaf de grond’. Dunnere bomen vallen niet onder de vergunningsplicht van de Bomenverordening.

De gang van zaken bij een kapvergunning is als volgt:

De eigenaar van de grond of een gemachtigde moet bij de gemeente een aanvraag doen voor een vergunning om een boom te kappen. Zo’n vergunning heet een ‘omgevingsvergunning’.
Ook voor bomen in de openbare ruimte moet een kapvergunning worden aangevraagd, in dat geval door de afdeling stadswerken van de gemeente.
Aan de vergunning wordt altijd de voorwaarde verbonden dat nesten van vogels, nesten, holen of vaste woon- en verblijfplaatsen van beschermde diersoorten niet mogen worden verstoord. Het criterium is de aanwezigheid van de betreffende dieren, niet een bepaald broedseizoen. Meer informatie vind je op deze website van Vogelbescherming Nederland.

Herplantplicht

Voor elke gekapte boom moet een boom van dezelfde waarde worden herplant. Bij zwaarwegende omstandigheden kan de gemeente afzien van het opleggen van een herplantplicht. Dan is het mogelijk om elders in de stad te herplanten of de waarde van de gekapte boom te storten in het gemeentelijk herplantfonds.

Ga altijd de vergunning bekijken!

Op de website van de gemeente kan je op de pagina ‘Bekendmakingen’ zoeken naar de aangevraagde en verleende omgevingsvergunningen.
De vergunningen zijn op afspraak in te zien bij het Stadsloket van de gemeente. Ga altijd kijken, want bij de vergunning zit informatie over de reden voor de kap, maar mogelijk ook informatie die je als argument tegen de kap in kunt brengen. Je kunt een afspraak maken via het gemeentelijk informatienummer 14020 of de website van de gemeente: www.amsterdam.nl. Vermeld altijd duidelijk het adres en het dossiernummer van de omgevingsvergunning.

Bezwaar maken

Tegen een verleende vergunning kan je als belanghebbende binnen zes weken nadat het besluit is verzonden aan de aanvrager, bezwaar maken. Deze datum staat in het besluit vermeld. In de regel ben je belanghebbende als je vanuit je woning de boom kunt zien of als de boom minder dan 100 meter van je huis verwijderd is.
Vermeld in je bezwaarschrift altijd:
-het besluit waartegen je bezwaar maakt met datum en referentienummer van het besluit;
-je naam, adres en telefoonnummer;
-de datum waarop je het bezwaarschrift schrijft en je handtekening
-en natuurlijk de reden waarom je bezwaar maakt.
Het bezwaarschrift wordt behandeld door een onafhankelijke commissie. Als je het niet eens bent met de beslissing van de bezwaarcommissie, kun je in beroep gaan bij de rechtbank.
Het indienen van een bezwaarschrift maakt de kapvergunning niet ongedaan.
Daarvoor kun je een zogeheten voorlopige voorziening aanvragen. Dat is een spoedprocedure bij de rechter, waarmee het genomen kapbesluit tijdelijk kan worden ingetrokken. Hier zijn kosten aan verbonden.

Vermoed je illegale kap?

Degene die een boom kapt, moet de kapvergunning kunnen tonen. Als je vermoedt dat een boom zonder vergunning gekapt wordt, bel dan meteen de afdeling Handhaving van de gemeente, via telefoonnummer 14020. Zij kunnen de kap stilleggen en boetes opleggen bij het overtreden van de Bomenverordening. Buiten kantooruren bel je de politie op 0900-8844. Het is belangrijk dat een handhaver of politieagent de kap ‘op heterdaad’ ziet.

Hoe weet je of er een kapvergunning is?

Kijk op de pagina ‘Bekendmakingen’ op de website van de gemeente Amsterdam.

Noodkap

Als er acuut gevaar dreigt dat een boom omvalt, kan de gemeente een noodkapvergunning afgeven. Dit kan ook als de besmettelijke iepziekte geconstateerd wordt. De boom zal dan zo snel mogelijk gekapt worden. In dat geval is geen bezwaar mogelijk.

Monumentale bomen

De gemeente Amsterdam heeft een lijst met monumentale bomen. Deze bomen mogen in principe niet gekapt worden. Belanghebbenden kunnen bomen voordragen voor de monumentale bomenlijst. De eigenaar moet daar wel aan mee willen werken. Er is een subsidieregeling voor onderhoud van monumentale bomen in de maak.
Een adviescommissie monumentale bomen beoordeelt aan de hand van criteria zoals ouderdom, conditie, beeldbepalendheid, zeldzaamheid, cultuurhistorische waarde en natuurwaarde of een boom op de lijst thuishoort.

Bomen waarvoor een kapvergunning is aangevraagd, maar nog niet verleend, kunnen nog worden voorgedragen voor deze lijst, maar bomen waarvoor al een kapvergunning is afgegeven, kunnen niet meer worden opgenomen op de monumentale bomenlijst.